زدن یا نزدن زیرساخت‌های دوکاربرده؛ گفتگو با جعفر قنادباشی، سفیر اسبق ایران در لیبی/ پدرام تحسینی

زیرساخت‌های دوکاربرده (Dual-Use Infrastructure) به مجموعه‌ای از دارایی‌های فیزیکی، شبکه‌ای، سیستمی و فناورانه گفته می‌شود که در اصل برای مقاصد غیرنظامی و صلح‌آمیز، مانند حمل‌ونقل، انرژی، ارتباطات یا تولید صنعتی، طراحی و بهره‌برداری می‌شوند؛ اما به‌دلیل ماهیت راهبردی، گستردگی پوشش، ظرفیت بالا یا قابلیت‌های فنی نهفته در آن‌ها، می‌توانند در شرایط بحران، جنگ یا رقابت‌های […]...

ادامه مطلب

زیرساخت‌های دوکاربرده در مخاصمات مسلحانه از نظر حقوق بین‌الملل/ سینا یوسفی

پیش از آغاز جنگ اخیر میان ایران از یک سو و اسرائیل و ایالات متحده از سوی دیگر، اصطلاح «زیرساخت دوکاربرده» عمدتاً در ادبیات تخصصی حقوق مخاصمات مسلحانه و مطالعات راهبردی مورد استفاده قرار می‌گرفت. اما با گسترش دامنه‌ی عملیات نظامی و حمله به تاسیساتی که در ظاهر ماهیتی غیرنظامی دارند، این مفهوم به یکی […]...

ادامه مطلب

مؤسسات پژوهشی دوکاربرده؛ علم یا سلاح؟/ دیاکو مرادی

تحولات فناوری در دهه‌های اخیر موجب شده است که مرز میان اهداف نظامی و غیرنظامی بیش از هر زمان دیگری مبهم شود. دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، موسسات زیست‌پزشکی، شبکه‌های داده و زیرساخت‌های ارتباطی در حالی که کارکردهای مدنی دارند، در برخی موارد می‌توانند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در توانمندی‌های دفاعی دولت‌ها نیز نقش ایفا کنند. […]...

ادامه مطلب

اتهام «سپر انسانی»؛ مرز میان تاکتیک نظامی و ابزار تبلیغاتی/ مصطفی داننده

جنگ‌های معاصر دیگر تنها در میدان نبرد جریان ندارند. در کنار موشک‌ها، پهپادها و عملیات نظامی، نبردی دیگر نیز در عرصه‌ی روایت‌ها و مشروعیت‌سازی شکل می‌گیرد؛ جنگی که در آن هر طرف می‌کوشد اقدامات خود را در چارچوب حقوق بین‌الملل توجیه و اقدامات طرف مقابل را به‌عنوان نقض قوانین جنگ معرفی کند. در این میان، کم‌تر […]...

ادامه مطلب

چگونه حقوق بین‌الملل مشروعیت حمله به اهداف دوگانه را می‌سنجد؟/ مریم عابدی

زیرساخت دوگانه دقیقاً نقطه‌ی خاکستری حقوق بین‌الملل بشردوستانه است؛ زیرا نه تعریفی مستقل در معاهدات دارد و نه ممنوعیتی مطلق؛ لذا تعریف آن را می‌بایست از دل متون حقوقی جست‌وجو کرد. در حقوق بین‌الملل، اصطلاح «زیرساخت دوگانه» مستقیماً به‌کار برده نشده است، اما تعریف آن از بند ۲ ماده‌ی ۵۲ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ این‌گونه […]...

ادامه مطلب

منازعه بر سر زیرساخت‌های دوکاربرده در جنگ ایران، اسرائیل و آمریکا/ سونیا سعادت

الگوهای منازعات و تحولات استراتژیک در عرصه‌ی نظام بین‌الملل طی دهه‌های اخیر، شاهد دگردیسی بنیادینی بوده است که مفهوم سنتی جنگ را به چالش می‌کشد. مخاصمات مدرن دیگر به رویارویی مستقیم و کلاسیک میان نیروهای مسلح در خطوط مقدم نبرد محدود نمی‌شوند. در دوران معاصر، پیشرفت تکنولوژی و وابستگی ساختاری و عمیق جوامع به شبکه‌های […]...

ادامه مطلب

بازخوانی تراژدی مدرسه‌ی ابتدایی میناب از زبان شاهدان/ پردیس پارسا

در نخستین ساعات عملیات نظامی موسوم به «خشم حماسی»  که در تاریخ نهم اسفندماه ۱۴۰۴ خورشیدی برابر با ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ میلادی آغاز شد، گستره‌ای از حملات هوایی و موشکی، زیرساخت‌های مختلفی را در سراسر ایران هدف قرار داد. در این میان، شهرستان میناب واقع در استان هرمزگان، به دلیل مجاورت استراتژیک با زیرساخت‌های لجستیکی […]...

ادامه مطلب

هزینه‌های بلندمدت تخریب زیرساخت‌های دوکاربرده/ فرشته گلی

پیش از ورود به اصل موضوع این یادداشت بهتر است تعریفی از زیرساخت‌های دوکاربرده ارائه کنیم؛ هر چند تعریف مشخص و مستقیمی از «صنایع و زیرساخت‌های دوکاربرده» ارائه نشده، با این حال بر اساس مفاهیم عمومی و کاربرد این اصطلاح در متون مرتبط با امنیت و اقتصاد، می‌توان گفت که صنایع و زیرساخت‌های دوکاربرده به […]...

ادامه مطلب

وقتی اینترنت به سلاح جنگی تبدیل می‌شود/ عبدالله بائی لاشکی

در جهان معاصر، اینترنت دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه به یکی از ارکان اساسی سازمان‌یابی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. زیرساخت‌های حیاتی، از نظام‌های بانکی و بهداشتی گرفته تا رسانه‌ها، آموزش و حتی سازوکارهای امدادرسانی، به درجات مختلف به دسترسی پایدار به اینترنت وابسته‌اند. با این حال، در شرایط مخاصمات مسلحانه، […]...

ادامه مطلب

مکران در تله‌ی سیاست/ محسن برهان‌زهی

چندی پیش، سخنگوی دولت اعلام کرد که دولت پزشکیان قصد دارد پایتخت را از تهران به منطقه‌ی مکران انتقال دهد و این موضوع در حال بررسی است.(۱) کشورهای زیادی در طول تاریخ بنا به دلایلی پایتخت‌های خود را تغییر داده‌اند، دلیل مهم آن‌ها افزایش جمعیت در پایتخت و توسعه متوازن در کشور بوده است. در […]...

ادامه مطلب

اندیشه‌ی انتقال احتمالی پایتخت از تهران به مکران: فرصت‌ها، چالش‌ها/ احمد علوی

ایده‌ی انتقال احتمالی پایتخت در ایران، به‌ویژه از تهران به منطقه‌ی مکران، اخیراً به دلیل چالش‌های زیست‌محیطی، تراکم جمعیتی و آسیب‌پذیری تهران در برابر بحران‌های طبیعی، مطرح شده است. این طرح با اهدافی مانند توسعه متوازن منطقه‌ای، تقویت جایگاه ژئوپلیتیک و کاهش تمرکزگرایی دنبال می‌شود. با این حال، اجرای چنین طرحی می‌تواند پیامدهای چندوجهی، از […]...

ادامه مطلب

زمین بازی انتقال پایتخت به مکران، بازیکن ندارد/ پروانه احمدی

در دی‌ماه ۱۴۰۳، سخنگوی دولت اعلام کرد که انتقال پایتخت به منطقه‌ی مکران یکی از گزینه‌های جدی در برنامه‌های کلان کشور است. این طرح  از نظر اجرایی‌شدن، به‌صورت کامل رد یا تایید نشده و به قول جعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، در خصوص پیشنهاد پایتخت شدن سواحل مکران، «این موضوع به‌عنوان یک ایده مطرح شده […]...

ادامه مطلب