میزان پایبندی یک نظام حقوقی به حاکمیت قانون را نمی‌توان صرفاً از خلال قوانین کیفری یا آرای دادگاه‌ها سنجید، بلکه یکی از دقیق‌ترین معیارهای ارزیابی آن، نحوه‌ی رفتار با افرادی است که به هر دلیل از آزادی محروم شده‌اند. زندان، برخلاف تصور رایج، فضایی خارج از قلمرو حقوق نیست، بلکه محیطی است که دولت بیش […]...

در تیرماه گذشته، وقایعی در زندان وکیل‌آباد مشهد رخ داد که در تاریخچه‌ی این زندان کم‌تر سابقه داشته است. هنوز بازداشتی‌های اعتراضات دی‌ماه گذشته به‌طور گسترده در این زندان حضور دارند. هرچند شمار بازداشتی‌ها در این مدت از بیش از هزار نفر به حدود چهارصد نفر کاهش یافته است، اما فرآیند رسیدگی قضایی بسیاری از […]...

زندان انفرادی چیست، چه شرایطی دارد، ماهیتاً شکنجه است یا کیفر، و چگونه زندانی را از پا درمی‌آورد و روان او را دستخوش آشوب می‌کند؟ تنهایی و قطع پیوند با جهان چگونه بشر را از پای درمی‌آورد و جمهوری اسلامی چرا در مجموعه‌ی بی‌بدیل و پیشرفته‌ی شکنجه‌های جسمانی و روحی‌اش، مخالفان خود را بیش از […]...

فاصله‌ی میان لحظه‌ی بازداشت و روز محاکمه، حساس‌ترین، بحرانی‌ترین و در عین حال آسیب‌پذیرترین بخش از فرآیند دادرسی کیفری است. در همین بازه‌ی زمانی است که فرد در مواجهه‌ی مستقیم با ماشین قدرتمند و سازمان‌یافته‌ی تعقیب دولتی قرار می‌گیرد؛ در حالی که هنوز مجرمیت او احراز نشده، اما یکی از مهم‌ترین حقوق بنیادینش، یعنی آزادی، […]...

دیگر عجیب نیست که ماموران در خیابان‌ها و در مواجهه با اعتراضات مردمی، به آن‌ها شلیک کنند. زمانی البته عجیب بود؛ یک تیر هوایی در سقف، همه را می‌ترساند که چه شده که ماموران امنیتی، دست به شلیک گلوله زده‌اند. ولی امروز و به‌طور مشخص، پس از آن‌چه در سال ۱۳۸۸ روی داد، دیگر عجیب […]...

وقتی درِ زندان بسته می‌شود، حکومت فقط آزادی یک انسان را محدود نمی‌کند. آب، غذا، دارو، خواب، نور، تماس با خانواده، دسترسی به وکیل، امکان شکایت و حتی ثبت آن‌چه بر زندانی گذشته است، در اختیار نهادی قرار می‌گیرد که او را بازداشت کرده است. همین تمرکز قدرت، زندان را به یکی از دشوارترین آزمون‌های […]...

حمایت از کرامت انسانی، یکی از اصول بنیادین حقوق بین‌الملل حقوق بشر و مبنای رفتار با اشخاص محروم از آزادی است. محرومیت از آزادی صرفاً ناظر بر سلب آزادی رفت‌وآمد است و دولت‌ها هم‌چنان مکلف‌اند حقوق اساسی زندانیان، از جمله حق بر سلامت، امنیت، کرامت انسانی و برخورداری از رفتار انسانی را تضمین کنند. با […]...

مرگ افراد در بازداشت یکی از حساس‌ترین موضوعات حقوق بین‌الملل حقوق بشر و یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش میزان پایبندی دولت‌ها به حاکمیت قانون است. هنگامی‌که فردی از آزادی محروم می‌شود، دولت علاوه بر محدود کردن آزادی او، مسئولیت مستقیم حفاظت از جان، سلامت و کرامت انسانی وی را نیز بر عهده می‌گیرد. ازاین‌رو، هر […]...

حق برخورداری از دادرسی عادلانه از بنیادی‌ترین حقوق بشر و از مهم‌ترین تضمین‌های حمایت از کرامت انسانی در نظام‌های حقوقی معاصر است. این حق تنها به مرحله‌ی محاکمه محدود نمی‌شود، بلکه از نخستین لحظات محروم شدن فرد از آزادی آغاز می‌شود. تجربه‌ی نظام‌های حقوقی مختلف نشان داده است که بسیاری از موارد نقض حقوق متهمان […]...

اعتراف اجباری یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای نقض حقوق بشر در نظام‌های اقتدارگرا و تمامیت‌خواه است. در چنین نظام‌هایی، اعتراف نه صرفاً به‌عنوان دلیلی برای اثبات جرم، بلکه به‌عنوان ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات حکومت، ایجاد هراس عمومی، تخریب اعتبار مخالفان و شکل‌دهی به روایت رسمی از رویدادها به‌کار گرفته می‌شود. تجربه‌ی تاریخی نشان می‌دهد که […]...

با افزایش تنش‌های نظامی و احتمال گسترش درگیری‌ها، نگرانی‌ها درباره‌ی امنیت زندان‌ها و جان زندانیان نیز به‌طور جدی افزایش یافته است. زندانیان از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در هر وضعیت بحرانی هستند، زیرا امکان تصمیم‌گیری مستقل درباره‌ی محل زندگی، دسترسی به درمان یا حتی تامین نیازهای اولیه‌ی خود را ندارند و به‌طور کامل به ساختارهای اداری زندان […]...

در حقوق بین‌الملل معاصر، وضعیت زندانیان در شرایط مخاصمات مسلحانه ازجمله حوزه‌هایی است که حساسیت ویژه‌ای در نظام‌های حقوقی بین‌المللی به آن اختصاص یافته است. این حساسیت از آن‌جا ناشی می‌شود که زندانیان، به‌عنوان اشخاصی که به‌طور کامل در اختیار و کنترل نهادهای حاکمیتی قرار دارند، عملاً فاقد امکان موثر برای حفاظت از جان، سلامت […]...