آزادی اندیشه و بیان

اخرین به روز رسانی:

آوریل ۲۱, ۲۰۲۶

آزادی اندیشه و بیان

ایست‌های بازرسی؛ از دهه‌ی شصت تا امروز/ محمدجواد طواف

یکی از فعالان رسانه‌ای، در شبکه‌های اجتماعی خاطره‌ای را از سال‌های دهه‌ی شصت روایت کرده است: «شب بود می‌خواستیم با پسرعمویم از خانی‌آباد برویم یوسف‌آباد، خانه‌ی عمه. گفتم: هوشنگ، اون‌جا کویره، یه ذره از این عرق هم ببریم. کیسه فریزر را دولایه کرد، عرق را ریخت تویش و سرش را گره زد. سوار ماشین شدیم. […]...

ادامه مطلب
توسط: محمدجواد طواف
آوریل 21, 2026

آیا صرف فیلم‌برداری از محل‌های اصابت می‌تواند موجب بازداشت شود؟/ سینا یوسفی

در وضعیت جنگی، مسئله‌ی رعایت حقوق بشر همواره به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی مطرح بوده است. چالشی که در آن، مرز میان «ضرورت‌های امنیتی» و «تعهدات حقوق بشری» به‌شدت باریک و لغزنده می‌شود. تجربه‌ی تاریخی نشان داده است که دولت‌ها در وضعیت‌های بحرانی، بیش از هر زمان دیگری به سمت گسترش اختیارات حاکمیتی و محدودسازی […]...

ادامه مطلب
توسط: سینا یوسفی
آوریل 21, 2026

حکمرانی دیجیتال در وضعیت جنگ: از قطع اینترنت تا مهندسی ادراک جمعی/ مینا جوانی

گاهی در میانه‌ی جنگ، آن‌چه ناپدید می‌شود نه فقط صداها و تصویرها، بلکه خود «دسترسی به واقعیت» است. اینترنت، این بستر به‌ظاهر بدیهی و همیشه‌در‌دسترس، در چنین لحظاتی به‌ناگاه خاموش می‌شود و جامعه را در وضعیتی از گسست اطلاعاتی فرو می‌برد؛ وضعیتی که در آن، مرز میان آن‌چه رخ می‌دهد و آن‌چه روایت می‌شود، بیش […]...

ادامه مطلب
توسط: مینا جوانی
آوریل 21, 2026

مصادره‌ی اموال: ابزاری «قانونی» برای سرکوب صدای مخالف؟/ ایمان سلیمانی

در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از تصویب و اجرای قانون «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» در مهرماه ۱۴۰۴، موضوع مصادره و توقیف اموال شهروندان ایرانی و به‌ویژه ایرانیان ساکن خارج از کشور — از افراد عادی گرفته تا خبرنگاران، تحلیل‌گران و سلبریتی‌ها — به […]...

ادامه مطلب
توسط: ایمان سلیمانی
آوریل 21, 2026

وقتی اینترنت به سلاح جنگی تبدیل می‌شود/ عبدالله بائی لاشکی

در جهان معاصر، اینترنت دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه به یکی از ارکان اساسی سازمان‌یابی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. زیرساخت‌های حیاتی، از نظام‌های بانکی و بهداشتی گرفته تا رسانه‌ها، آموزش و حتی سازوکارهای امدادرسانی، به درجات مختلف به دسترسی پایدار به اینترنت وابسته‌اند. با این حال، در شرایط مخاصمات مسلحانه، […]...

ادامه مطلب
توسط: عبدالله بائی لاشکی
آوریل 21, 2026

قطع اینترنت و تبعات اقتصادی آن برای زنان و اقتصاد غیررسمی/ الهه امانی

این مقاله درباره‌ی عمق فاجعه‌بار جنگ، که شری مطلق است، نیست؛ درباره‌ی کودکان بی‌گناهی که جان خود را از دست دادند و هرگز به خانه بازنگشتند، نیست؛ درباره‌ی غیرنظامیانی در ایران و دیگر کشورهای منطقه که کشته شدند، نیست؛ درباره‌ی آثار تاریخیِ تخریب‌شده و زیرساخت‌های غیرنظامی که به ویرانه تبدیل شدند، نیست؛ هم‌چنین درباره‌ی میلیون‌ها […]...

ادامه مطلب
توسط: الهه امانی
آوریل 21, 2026

قطع اینترنت در زمان جنگ: دفاع مشروع یا نقض خاموش حقوق بشر؟/ نفیسه مطلق

در جهان معاصر، دسترسی به اینترنت یکی از ارکان حیاتی زندگی اجتماعی، اقتصادی و حتی از شروط بقای شهروندان محسوب می‌شود. با این حال، این واقعیت هنوز در حقوق بین‌الملل به‌طور صریح به رسمیت شناخته نشده است؛ نه به‌عنوان یک «حق مستقل انسانی» و نه در قالب یک «زیرساخت حیاتی». این خلا حقوقی باعث شده […]...

ادامه مطلب
توسط: نفیسه مطلق
آوریل 21, 2026

ایران در وضعیت انسداد اطلاعاتی/ مریم شیرین‌سخن

این روزها در ایران تجربه‌ای کم‌سابقه در جریان است: هفته‌ها قطع گسترده‌ی اینترنت، محدود شدن شدید رسانه‌ها و تمرکز روایت در یک کانال رسمی. بیش از دو ماه است که دسترسی به اینترنت در ایران کاملاً قطع شده است. با این‌که به تازگی امکان دسترسی اینترنتی به بعضی اشخاص و اصناف داده شده است ولی […]...

ادامه مطلب
توسط: مریم شیرین‌سخن
آوریل 21, 2026

کافه لمیز و اقتصاد سرکوب در سایه‌ی جنگ/ بهزاد احمدی‌نیا

کثیف‌ترین و اما شاید آشناترین چهره‌ی جامعه‌ی بشری، «جنگ» است. این را لابه‌لای خطوط کتاب «درآمدی بر ستیزه‌شناسی» نوشته‌ی گاستون بوتول می‌توان خواند. او در این کتاب شرح می‌دهد که چگونه هیچ قانون و قرارداد و ممنوعیتی نمی‌تواند حریف جنگ شود. در بررسی موردی، این کتاب محدودیت‌های بین‌المللی و فشارهای جهانی پس از جنگ جهانی […]...

ادامه مطلب
توسط: بهزاد احمدی نیا
آوریل 21, 2026

امنیت اطلاعاتی یا کنترل روایت؟/ هادی آقازری

این مطلب در شرایطی نوشته می‌شود که بیش از هزار ساعت از قطع گسترده‌ی اینترنت در ایران، با توجیه حفظ امنیت، می‌گذرد. در این مدت، ارتباط میان ایرانیان داخل و خارج از کشور به‌ طور جدی مختل شده و دسترسی ایرانیان داخل کشور به جهان خارج –مخصوصاً رسانه‌‌ها و منابع مستقل—، به‌ شدت محدود شده […]...

ادامه مطلب
توسط: هادی آقازری
آوریل 21, 2026

امنیتی‌سازی کنش بشردوستانه و خاموش‌سازی اطلاع‌رسانی مستقل در زمان جنگ/ دیاکو مرادی

 این مقاله می‌کوشد نشان دهد که در جنگ‌های معاصر، میدان درگیری دیگر صرفاً به عرصه‌ی نظامی محدود نمی‌ماند، بلکه حوزه‌های انسانی، رسانه‌ای، ارتباطی و حقوقی نیز به‌طور فزاینده‌ای در منطق جنگی ادغام می‌شوند. در چنین وضعیتی، جنگ نه‌فقط از طریق تسلیحات، بمباران و تخریب زیرساخت‌های فیزیکی، بلکه از رهگذر کنترل روایت، محدودسازی گردش اطلاعات، تضعیف […]...

ادامه مطلب
توسط: دیاکو مرادی
مارس 21, 2026

نقش جامعه‌ی مدنی در پروسه دموکراتیزاسیون/ کاظم علمداری

گذار از اقتدارگرایی به دموکراسی یکی از پیچیده‌ترین فرایندهای سیاسی در جهان معاصر است. تجربه‌ی تاریخی نشان می‌دهد که سقوط رژیم‌های اقتدارگرا لزوماً به استقرار دموکراسی پایدار منجر نمی‌شود. در بسیاری از موارد، فروپاشی نظم اقتدارگرا به بی‌ثباتی سیاسی، خشونت داخلی یا بازتولید اقتدارگرایی در قالب‌های جدید انجامیده است. یکی از عوامل تعیین‌کننده در سرنوشت […]...

ادامه مطلب
توسط: کاظم علمداری
مارس 21, 2026