از همان روزهای نخست انقلاب ۵۷، که گروه‌هایی در میان انقلابیون تلاش داشتند سبک زندگی شهروندان را به یک سلیقه‌ی خاص محدود سازند، مقاومت در برابر این جریان نیز ایجاد شد. این مقاومت در میان رهبران انقلاب مانند آیت‌الله طالقانی تا تجمع گسترده‌ی زنان در هشتم مارس طیف گسترده‌ای را شامل می‌شد. سبک مقاومت نیز […]...

قدرت سیاسی تنها در قوانین و نهادهای رسمی اعمال نمی‌شود؛ بلکه در شیوه‌ی سازمان‌دهی فضاها، تنظیم حرکت‌ها و تعیین حدود حضور اجتماعی نیز خود را نشان می‌دهد. یکی از راه‌هایی که می‌توان از خلال آن منطق عمل قدرت را مشاهده کرد، بررسی لحظاتی است که یک مکان، نه به‌عنوان یک ساختمان، بلکه به‌عنوان یک فضای […]...

پس از آتش‌بس در ایران، سیاستگذاری عمومی به‌ویژه در خصوص فضاهای عمومی و مشاغل خدماتی دستخوش تغییرات گسترده‌ای شد. پس از سال ۱۴۰۱، با قدری کجدار و مریز، سیاستی که علی مطهری از آن با عنوان «سعه صدر نظام» یاد می‌کرد در دستور کار قرار گرفته بود و سختگیری‌های پیشین تا حدی تعدیل شده بود. […]...

در فاصله‌ی ۲۰ تیر تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۵، دست‌کم ۷۲ صفحه و حساب شناخته‌شده در شبکه‌های اجتماعی ایران مسدود یا توقیف شدند، گردانندگان دست‌کم ۲۱ صفحه ناچار به انتشار تعهدنامه شدند و دست‌کم ۲۳ واحد صنفی در شهرهای مختلف پلمب شدند. دامنه‌ی برخوردها از بلاگرها و کسب‌وکارهای اینترنتی تا کافه‌ها، باشگاه‌های ورزشی، فعالان مد و […]...

مسئله فقط بستن یک صفحه‌ی اینستاگرام نیست. مسئله فقط پلمب یک کافه یا احضار یک بلاگر نیست. مسئله حتی فقط حجاب، موسیقی، تور گردشگری یا محتوای یک صفحه‌ی مجازی نیست. آن‌چه در هفته‌های اخیر در ایران دیده می‌شود، اگر در کنار هم قرار گیرد، تصویر بزرگ‌تری را پیش چشم ما می‌گذارد: حکومت فقط نمی‌خواهد آن‌چه […]...

در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با فروکش کردن نسبی گفتمان جنگ، نشانه‌های قابل‌توجهی از تشدید مداخلات حکومتی در حوزه‌هایی دیده می‌شود که در نگاه نخست مستقیماً سیاسی نیستند: پلمب کافه‌ها و کافه‌کتاب‌ها، برخورد با برگزارکنندگان تورهای گردشگری، مسدودسازی صفحات اینستاگرامی، احضار بلاگرها، حذف محتوا، اخذ تعهد و اعمال فشار بر کسب‌وکارهای اینترنتی. اگر این رخدادها […]...

در سال‌های اخیر، یکی از تغییرات مهم در شیوه‌ی اعمال سیاست‌های کنترل اجتماعی در ایران، گسترش مسئولیت صاحبان کسب‌وکار نسبت به رفتار افرادی است که نه کارمند آن‌ها هستند و نه لزوماً تحت اختیار یا نظارت حقوقی آنان قرار دارند. صاحب یک رستوران، کافه، باشگاه، مرکز گردشگری یا برگزارکننده‌ی یک تور، به تدریج با وضعیتی […]...

مقدمه: دو حرکت مکمل در زبان قدرت در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی، «هنجارشکنی» ظاهراً واژه‌ای ساده برای توصیف خروج از قواعد پذیرفته‌شده‌ی اجتماعی است. اما این ظاهر جامعه‌شناختی، کارکرد سیاسی و کیفری آن را می‌پوشاند. در بخشی از گفتار سیاسی سال‌های اخیر، مصداق کانونی هنجارشکنی زمانی پدیدار می‌شود که نقد از ارزیابی یک تصمیم یا […]...

در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با فروکش کردن جنگ، آن‌چه در خیابان و اینستاگرام و فضای مجازی دیده می‌شود بازگشت تمرکز حاکمیت از خاک ایران  به داخل شهر است؛ از پلمب کافه‌ها و کافه‌کتاب‌ها در سنایی و ایرانشهر تا برخورد با تورهای گردشگری و مسدود سازی صفحات بلاگرها و کسب‌وکارهای اینترنتی، این هم‌زمانی تصادفی نیست. […]...

در بررسی برخوردهای حکومتی با شهروندان، معمولاً توجه بر آخرین حلقه‌ی زنجیره متمرکز می‌شود، یعنی بازداشت، تشکیل پرونده، صدور حکم یا تعطیلی یک کسب‌وکار؛ اما بخشی از آن‌چه امروز در ایران می‌گذرد، پیش از رسیدن به این مراحل اتفاق می‌افتد. احضار و تذکر، گرفتن تعهد، تهدید به پلمب، مسدود کردن موقت صفحات، حذف اجباری محتوا […]...

معمولاً پس از یک مصیبت، آواربرداری آغاز می‌شود. مثلاً وقتی جنگی رخ می‌دهد، پس از پایان آن، همه به دنبال برداشتن آوارهای جنگ‌اند و تلاش می‌کنند در عزمی جمعی، زخم‌های یکدیگر را التیام ببخشند. اما در جمهوری اسلامی ایران، گویی همه‌چیز برعکس است. جنگ که فروکش می‌کند، تازه حکومت به یادش می‌افتد که باید عرصه‌ی […]...

در دوره‌های تشدید تهدیدهای خارجی، مفهوم امنیت ملی به‌طور طبیعی به محور سیاست‌گذاری عمومی تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، گسترش اختیارات دولت، تقویت نهادهای امنیتی و محدود شدن برخی آزادی‌های مدنی اغلب با استناد به «ضرورت امنیت» توجیه می‌شود. این منطق بر پیش‌فرضی استوار است که امنیت ملی را کالایی مقدم بر سایر ارزش‌های سیاسی […]...