دادرسی عادلانه از بازداشت تا محاکمه/ لهراسب کوهستانی

فاصله‌ی میان لحظه‌ی بازداشت و روز محاکمه، حساس‌ترین، بحرانی‌ترین و در عین حال آسیب‌پذیرترین بخش از فرآیند دادرسی کیفری است. در همین بازه‌ی زمانی است که فرد در مواجهه‌ی مستقیم با ماشین قدرتمند و سازمان‌یافته‌ی تعقیب دولتی قرار می‌گیرد؛ در حالی که هنوز مجرمیت او احراز نشده، اما یکی از مهم‌ترین حقوق بنیادینش، یعنی آزادی، […]...

ادامه مطلب

حقوق متهم در مرحله‌ی بازداشت/ رها ثابت سروستانی

حق برخورداری از دادرسی عادلانه از بنیادی‌ترین حقوق بشر و از مهم‌ترین تضمین‌های حمایت از کرامت انسانی در نظام‌های حقوقی معاصر است. این حق تنها به مرحله‌ی محاکمه محدود نمی‌شود، بلکه از نخستین لحظات محروم شدن فرد از آزادی آغاز می‌شود. تجربه‌ی نظام‌های حقوقی مختلف نشان داده است که بسیاری از موارد نقض حقوق متهمان […]...

ادامه مطلب

چرا هیچ دادگاهی نباید به اعتراف اجباری استناد کند/ هرمینه هورداد

اعتراف اجباری یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای نقض حقوق بشر در نظام‌های اقتدارگرا و تمامیت‌خواه است. در چنین نظام‌هایی، اعتراف نه صرفاً به‌عنوان دلیلی برای اثبات جرم، بلکه به‌عنوان ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات حکومت، ایجاد هراس عمومی، تخریب اعتبار مخالفان و شکل‌دهی به روایت رسمی از رویدادها به‌کار گرفته می‌شود. تجربه‌ی تاریخی نشان می‌دهد که […]...

ادامه مطلب

مجازات‌های سریع و اعدام‌ها در فضای جنگی/ هرمینه هورداد

برای فهم سازوکار قدرت در جمهوری اسلامی، هیچ نقطه‌ای به اندازه‌ی اعدام اهمیت ندارد، زیرا اعدام در این نظام فقط یک مجازات قضایی نیست، بلکه ابزاری سیاسی برای ساختن ترس، خاموش‌کردن مخالفت و راندن جامعه به سکوت و حاشیه‌نشینی است. هر بار که جمهوری اسلامی در موقعیت بحران، جنگ یا بی‌ثباتی قرار گرفته است، این […]...

ادامه مطلب

روایت‌هایی از درون مرز تاریکی؛ گفتگو با سه زندانی محکوم به اعدام/ امیر آقایی

وقتی از اعدام سخن می‌گوییم، فقط درباره‌ی «پایان یک زندگی» حرف نمی‌زنیم، بلکه درباره‌ی زنجیره‌ای از فقر، بی‌عدالتی و فراموشی سخن می‌گوییم؛ درباره‌ی مسیری می‌گوییم که آرام‌آرام یک «انسان» را به نقطه‌ی بی‌بازگشت می‌کشاند. در لایه‌های زیرین جامعه، آن‌جا که صدای ضعیف‌ترین‌ها کم‌تر شنیده می‌شود، قصه‌هایی جریان دارد که هرگز در سطر اول اخبار نمی‌نشیند؛ […]...

ادامه مطلب

اعدام: اجرای عدالت یا بازتولید خشونت؟؛ گفتگو با شهاب تجری/ آذر طاهرآبادی

اعدام، همواره یکی از جنجالی‌ترین و پرچالش‌ترین مباحث در نظام‌های کیفری سراسر جهان بوده است. در ایران نیز این مجازات، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، نه‌تنها از منظر حقوقی و شرعی، بلکه از منظر سیاسی، اجتماعی و اخلاقی در زمره‌ی موضوع‌های جدی قرار گرفته و در همین زمینه پرسش‌هایی مطرح شده است که تنها به ذات‌ […]...

ادامه مطلب

نادیده گرفتن افکار عمومی در صدور پروانه‌ی وکالت برای «سعید مرتضوی»/ محمدهادی جعفرپور

عطف به مصوبه‌ی کانون وکلای دادگستری استان یزد با موضوع صدور پروانه‌ی وکالت برای سعید مرتضوی (قاضی و مستخدم پیشین دولت) و باتوجه به واکنش جامعه‌ی وکالت و اعتراض وکلا به عملکرد هیات مدیره‌ی کانون وکلای یزد، این مصوبه از منظر قانونی و اصول حرفه‌ای وکالت قابل بررسی است. نظر به این امر که سوابق […]...

ادامه مطلب

پیام زندانیان زن: صدور حکم اعدام، انتقام حاکمیت از زنان/ نسیم مقرب

طی مدت کوتاهی که از صدور حکم «اعدام» برای شریفه محمدی و پخشان عزیزی می‌گذرد، بیانیه‌های متعددی در اعتراض به صدور این ‌احکام و خطر صدور احکام مشابه برای وریشه مرادی و نسیم غلامی سیمیاری منتشر شده است. توجه به نامه‌ها و تحلیل‌های که زنان زندانی، درخصوص وضعیت نابه‌سامان کشور منتشر کرده‌اند، در شرایطی که […]...

ادامه مطلب

آیا قانون ناعادلانه، قانون است؟/ محمدهادی جعفرپور

یکی از مهم‌ترین مسائلی که این‌روزها در سطح جامعه مطرح است، مشخص نمودن مرز «نافرمانی مدنی» با قانون شکنی، قانون‌گریزی و اصطلاح فقهی «بغی» است. توجه به این‌موضوع، سبب طرح این‌مسئله است که: نسبت اخلاق با حقوق، یا عدالت با اخلاق و یا در نگاهی مذهبی، تعامل یا تقابل مذهب با حقوق چیست که آن‌را […]...

ادامه مطلب

عفو، نماد بی‌عدالتی/ حسین رئیسی

نگاهی به «عفو» اخیر تعدادی زیادی از محکومان و متهمان سیاسی-امنیتی اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» از روز نخست خود در اواخر شهریورماه ۱۴۰۱ به نحوی گسترده بود که به جنبش انقلابی شباهت یافته و موجب شد تا هزاران نفر (و بلکه ده‌ها هزار نفر) به دست نیروهای امنیتی بازداشت شوند. انبوه بازداشتی‌ها از حد تصور […]...

ادامه مطلب

رویکرد دادگاه‌ها در ایران به قوانین بین‌المللی حقوق بشری/ مهناز نوروزیان

امروزه مسئله‌ی حقوق بشر به حدی جهانی و پراهمیت است که مقبولیت و مشروعیت دولت‌ها و حکومت‌ها بستگی به چگونگی حمایت از این حقوق دارد. مطابق قانون مدنی ایران معاهداتی که مطابق قانون اساسی بین دولت ایران و سایر دولت‌ها منعقد می‌شود، در حکم قانون است. قضات ایرانی در دادگاه داخلی می‌توانند با رعایت موازینی […]...

ادامه مطلب

حقوق بشر یا قوانین داخلی؛ اولویت با کدام است؟/ احسان حقی

هرچند اصول و قواعد حقوق بشر از میانه‌های قرن بیستم و در پی تصویب اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر در دهم دسامبر ۱۹۴۸ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد شکل مدون و معینی به خود گرفت و در ادامه با ایجاد میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و […]...

ادامه مطلب