خودسری در عدالت: نقض حقوق بشر و مسئولیت دولت‌ها/ ابوذر زمان

تحول در عدالت کیفری و گذر از انتقام شخصی و خودسری در عدالت به نظام‌های حقوقی و کیفری مدرن، یکی از نشانه‌های متمدن‌شدن جوامع بشری است. امروزه توسل به خودسری در عدالت، در تناقض آشکار با حق دادرسی عادلانه و حقوق بشر و در تعارض با ارزش‌های یک جامعه‌ی مدرن است؛ امری که می‌تواند منجر […]...

ادامه مطلب

کودکِِ جامانده میان تجاوز و انتقام/ فرشته گلی

خبری در هیاهوی اخبار ایران گم شد که عمقی فاجعه‌بار دارد: ماجرای تجاوز پیرمردی به پسربچه‌ای در تبریز که به انتقام شخصی خانواده‌ی کودک منتهی شد و پیرمرد را راهی بیمارستان و اتاق جراحی کرد؛ انتقامی که ابزار آن، پایه‌ی چوبی یک مبل بود. در این یادداشت بر آنیم تا ابعاد گوناگون این واقعه را […]...

ادامه مطلب

وقتی قاتل قهرمان می‌شود/ رضا هریسی

در چارچوب اخلاقی مدرن و نظام‌های حقوقی برآمده از عقلانیت جمعی، «قتل» به‌عنوان بنیادی‌ترین تعرض به زندگی انسان و نقض تمامی قراردادهای اجتماعی تعریف می‌شود؛ خواه قربانی زنی جوان باشد که به ظن خطا در روابط عاطفی و جنسی، قربانی قتل ناموسی می‌گردد، خواه پزشکی باشد که در پی مرگ بیمارش، آماج خشم اقوام و […]...

ادامه مطلب

بیگانگی از بلوک نهادین نظام/ امین قضایی

به طور معمول فساد اداری سوئ‌استفاده از قدرت و اختیارات، جهت منافع شخصی تعریف می‌شود. در مورد نهاد قضایی، مراجعین با مشاهده‌ی چنین فسادی به نهادهای اعمال قانون (پلیس و دادگستری) بی‌اعتماد می‌شوند و در نتیجه ممکن است در مقابل تعرض به جان و مال خود شخصاً به اقدام انتقام‌جویانه (vigilantism) دست بزنند. به بیان […]...

ادامه مطلب

بحران‌های اجتماعی و نقش نهادهای مدنی/ پارسا ناصری

این نوشتار تقدیم می‌شود به هدی صابر، کنش‌گر و پژوهش‌گر دغدغه‌مند، که عمر خود را وقف آگاهی‌رسانی و حضور فعال در میدان‌های اجتماعی و سیاسی کرد.   چندی پیش، در یکی از شهرهای جنوب کشور، پس از اجرای حکم اعدام قاتل یک پزشک در یاسوج، پدیده‌ای رخ داد که از منظر اجتماعی، فرهنگی و سیاسی […]...

ادامه مطلب

فروپاشی اعتماد میان مردم و کادر درمان در ایران/ نفیسه شرف‌الدینی

اعتماد پیوندی ظریف میان بیمار و درمانگر است که فرایند درمان را از یک معامله‌ی صرفاً تجاری متمایز می‌کند. اما در سال‌های اخیر، شاهد آن هستیم که این شیرازه در فضای درمانی ایران به‌شدت آسیب دیده و جای خود را به بدبینی و سوئتفاهم داده است. آن‌چه امروز در راهروهای شلوغ بیمارستان‌ها و اتاق‌ انتظار […]...

ادامه مطلب

آیا عدالت ترمیمی می‌تواند جایگزین انتقام‌جویی باشد؟/ توتیا پرتوی آملی

روزانه شاهد پرونده‌های قضایی بی‌شماری هستیم که منتج به صدور رای و نهایتاً مجازات فرد بزهکار می‌گردد. اما تجربه نشان داده است در دنیای امروز ما صدور و اجرای احکام لزوماً به معنای تحقق عدالت نیست. در بسیاری از پرونده‌ها، بزه‌دیده پس از پایان دادرسی هم‌چنان ناراضی است و بزهکار بدون اصلاح واقعی، صرفاً یک […]...

ادامه مطلب

فرسایش قانون و تولد عدالت خیابانی/ پردیس پارسا

ایران در گذار پرآشوب دهه‌ی پنجم پس از انقلاب ۱۳۵۷، با چالشی بنیادین در عرصه‌ی نظم و امنیت عمومی مواجه است که می‌توان آن را «فرسایش اقتدار قانون» نامید. آمارهای فزاینده‌ی نزاع‌های خیابانی و درگیری‌های شخصی در سال‌های اخیر، تنها سطحِ رویینِ کوه یخی عظیم را نمایان می‌کنند که بدنه‌ی اصلی آن، تمایل روزافزون شهروندان […]...

ادامه مطلب

آلودگی هوا به‌مثابه‌ بحران اجتماعی/ مینا جوانی

آلودگی هوا در دهه‌های اخیر به یکی از پایدارترین و پیچیده‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی در شهرهای بزرگ ایران تبدیل شده است؛ چالشی که اگرچه در ظاهر مسئله‌ای مرتبط با محیط زیست و بهداشت عمومی به نظر می‌رسد، اما در تحلیل جامعه‌شناختی به‌مراتب فراتر از یک بحران اکولوژیک عمل می‌کند. آلودگی هوا امروز در مقام […]...

ادامه مطلب

انتقال کسر بودجه حکومت به بودجه خانوار/ احمد علوی

تحولات اخیر در سیاست انرژی ایران، به‌ویژه سه‌نرخی‌سازی بنزین و افزایش قیمت آن، بار دیگر مسئله‌ی دیرپای رابطه‌ی میان سیاست‌های قیمتی، ساختار حکم‌رانی و اقتصاد خانوار را در مرکز توجه قرار داده است. دولت این سیاست را با اهدافی ظاهراً اقتصادی، از جمله کنترل مصرف، هدفمندسازی یارانه‌ها و کاهش فشار بر بودجه‌ی عمومی تبلیغ می‌کند. […]...

ادامه مطلب