ماه: آوریل 2016

اولین بار در زمستان سال 1385در بند 209 زندان اوین، با کیوان رفیعی آشنا شدم. جوانی که سعی می‌کرد به سهم خود برای پیشبرد حقوق بشر در ایران مفید باشد. یادم می‌آید که از انفرادی او را به سلول ما منتقل کردند و او در دست خود چند نقاشی مفهومی داشت؛ همه‌ی نقاشی‌های کیوان نشان از دغدغه‌ای داشت که برای حقوق بشر دارد.

علی‌رغم تمام خطرهایی که در آن سال‌ها وجود داشت، کیوان رفیعی سعی می‌کرد صدای زندانیان سیاسی را به بیرون برساند. در آن زمان شبکه‌های اجتماعی مثل امروز قوی نبودند و افرادی مثل کیوان با اندک توانی که داشتند سعی می‌کردند صدای زندانیان را به گوش جهانیان برسانند تا آنان فراموش نشوند. همان‌طور که اشاره کردم به دلیل عدم فراگیری و قدرت شبکه‌های اجتماعی، زیاد پیش می‌آمد که فعالین مدنی یا حقوق بشری یا سیاسی گرفتار زندان بشوند و هیچ صدایی به بیرون درز نکند. خیلی‌ها در آن سال‌ها کامل فراموش شده و دچار سرنوشت تلخی می‌شدند. فکر می‌کنم همین نیاز بود که باعث شده بود کیوان و دوستان او به فکر تاسیس مجموعه فعالان حقوق بشر بیفتند. مجموعه‌ای که توانسته است صدای بی‌طرف عده‌ی بیشماری از طیف‌ها و گروه‌های مختلف باشد. این مجموعه با اعدام‌های بی‌شمار جمهوری اسلامی که جامعه‌ی جهانی را به وحشت انداخته، مقابله کرده است، ظلمی را که به گروه‌های عقیدتی و سیاسی می‌شود، مرتباً اعلام و فشاری که بر جامعه‌ی مدنی ایران و فعالین آن روا داشته می‌شود، منعکس می‌کند.

در رابطه با اطلاع رسانی پیرامون وضعیت مسیحیان ایران، در آن زمان دو گروه فعال بودند. گروه اول دوستان خودمان و در واقع سایر مسیحان بودند که اکثراً هم غیرایرانی هستند؛ اما از میان رسانه‌های فارسی و غیر مسیحی، تنها گروه و منبع خبری، مجموعه فعالان بود. در تمام این‌ سال‌ها هم همین طور بوده و مجموعه همواره توانسته که صدای زندانیان مسیحی در ایران، به بیرون باشد. مثلاً در همان سال بازداشت خودم، در سراسر ایران حدود 15 شهروند مسیحی بازداشت شده بودند؛ در آن زمان و در آن برهوت خبری، تنها رسانه و گروهی که بازداشت ما برایش اهمیت داشت و در این خصوص در رسانه‌های فارسی زبان اطلاع رسانی کرد، مجموعه فعالان بود.

باید گفت رمز موفقیت مجموعه فعالان در این است که حقوق بشر را سرلوحه‌ی کار خود قرار داده و کوچک‌ترین نیم نگاهی نیز به گرایش سبز یا بنفش و امثال آن ندارد. این در حالی‌ست که متاسفانه بسیاری از رسانه‌های فارسی زبان با گرایش‌ها و جهت گیری‌هایی که دارند، بعضاً حقوق بشر را قربانی می‌کنند. هم‎چنین مجموعه فعالان توانسته بدون تبعیض، ایرانی بودنِ همه‌ی قوم‌ها و اقلیت‌ها را به رسمیت بشناسد و مهم‌تر این‌که به حقوقی که هر انسانی دارد، توجه ویژه‌ای دارد. به همین دلیل این مجموعه حتی به حقوق خلافکارانی که همه می‌دانیم فرضاً قاچاقچی مواد مخدر بوده‌اند نیز، توجه می‌کند. در این رابطه، مسئله این نیست که مجموعه فعالان قاچاق مواد مخدر را تایید می‌کند، مسئله این است که به دنبال ایجاد شفافیت در احکام قضایی و دفاع از حقوق کسانی است که جرم مرتکب شده‌اند.

این نگاه انسانی و عاری از خشونت و تبعیض، یک موفقیت بزرگ برای مجموعه فعالان است و بنده امیدوار هستم که تمام کسانی که به شکلی با این مجموعه همکاری می‌کنند، در هدفی که دارند روز به روز موفق‌تر و سربلندتر باشند.

در نبود رسانه‌های خبری بی طرف و آزاد، مجموعه فعالان حقوق بشر، با پوشش نقض‌هاى حقوق بشرى بر ضد مردم عرب و دیگر اتنیک‌ها و اقلیت‌هاى دینى، باعث شکست فضاى بسته‌ی رسانه‌هاى فارسى زبان در خارج شده و شاهد بودیم که این ارگان خبرى به عنوان سورسى براى بعضى از سازمان‌هاى حقوق بشرى و حتى رسانه‌ها بوده و این امر قابل تحسین است.

ارتباط با فعالان حقوق بشر قومیت‌ها و مستند کردن اخبار و نقض‌هاى حقوق بشر در مناطق مختلف، کار آسانى نیست و احتیاج به نیرو و امکانات زیادى دارد اما مجموعه فعالان و خبرگزاری آن هرانا تا حدی توانسته است این اخبار را پوشش دهد.

انتظار مى‌رود این مجموعه‌ی حقوق بشری و ارگان خبرى‌اش-هرانا-، در قبال مسئولیت انسانى که در پیش گرفته، فعالیت خود را وسیع‌تر کرده و از تبعیض موجود در اطلاع رسانى مسائل اتنیک‌ها کاسته شود و جهت شفاف سازى نقض‌هاى حقوق بشر موجود در مناطق مختلف خطوط قرمزى براى فعالیت خود در نظر نگیرد و بدون در نظر گرفتن باورهای سیاسی افراد، به خصوص زندانیان دربند، از آن‌ها دفاع و اخبارشان را منتشر کند.

محمود امیری مقدم، بنیان‌گذار سازمان حقوق بشر ایران است؛ عمده فعالیت‌های این سازمان در خصوص مسئله‌ی مبارزه با اعدام‌ها است.

آقای امیری مقدم در گفتگویی به بهانه‌ی دهمین سالگرد تاسیس مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، با تاکید بر این‌که “در کشوری مثل ایران تبعیض در همه‌ی اقشار وجود دارد”، به خط صلح می‌گوید: “مجموعه فعالان، تمامی موارد نقض حقوق بشر را بدون تبعیض و بدون توجه به این‌که این افراد چه کسانی و مربوط به چه گروه سیاسی، فکری، مذهبی و جنسی هستند، منتشر می‌کند و در واقع هر گروهی از جامعه‌ی ایران می‌تواند اخبار مربوط به خودش را در بین اخبار هرانا پیدا کند.”

وی “داشتن نوعی تشکیلات منسجم و نمایندگی نکردن یک ایدئولوژی و جهت سیاسی خاص” را از مهم‌ترین دلایل ماندگاری و تداوم فعالیت مجموعه فعالان ذکر می‌کند.

مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران را چگونه توصیف می‌کنید و اگر بشود از عملکرد این گروه یک ویژگی مثبت را برجسته کرد، آن ویژگی مثبت از نظر شما چیست؟

می‌توان گفت که مجموعه فعالان بیش‌ترین تولید را در زمینه‌ی اخبار نقض حقوق بشر، در بین گروه‌های ایرانی دارد و این تولید اخبار کمک بزرگی به آگاهی رسانی و هم‌چنین تمام افرادی که پیگیر این مسائل هستند، می‌کند. البته من از لحاظ خبری بیش‌تر دنبال‌کننده‌ی مجموعه فعالان هستم اما می‌دانم که فعالیت‌های دیگری هم دارند.

نکته‌ی مثبت دیگر هم این است که در واقع تمامی موارد نقض حقوق بشر را بدون تبعیض و بدون توجه به این‌که این افراد چه کسانی و مربوط به چه گروه سیاسی، فکری، مذهبی و جنسی هستند، منتشر می‌کند و در واقع هر گروهی از جامعه‌ی ایران می‌تواند اخبار مربوط به خودش را در بین اخبار هرانا پیدا کند. چنین عملکردی با در نظر گرفتن شرایط کشوری مثل ایران که تبعیض در همه‌ی اقشار جامعه‌ی آن دیده می‌شود، بسیار ارزنده است. چنین تبعیضی البته بیش از هر چیز در سیستم حکومتی حاکم است ولی در بین جامعه و حتی در بین جامعه‌ی مدنی هم به اشکال دیگر، وجود دارد و دیده می‌شود و این مسئله حتی در خبررسانی‌ها هم به چشم می‌خورد. من فکر می‌کنم که این ویژگی نفی تبعیض، شاید از مهم‌ترین ویژگی‌های مجموعه باشد.

تفاوت سازنده‌ای که از نظر شما به ماندگاری و تداوم فعالیت یک تشکل حقوق بشری می‌انجامد، چه می‌تواند باشد؟ در این خصوص چه تفاوتی را به طور اخص برای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، می‌توانید ذکر کنید؟

من فکر می‌کنم که کلاً جامعه‌ی مدنی در ایران به شکل تشکل یافته، چه در داخل و چه خارج از کشور، پدیده‌ای نسبتاً جدید است. مجموعه هم یکی از گروه‌هایی است که هم در ایران منابع زیادی دارد و هم فعالیت‌اش را در خارج از کشور ادامه داده است و البته یکی از قدیمی‌ترین نهادهایی‌ست که در این زمینه فعالیت می‌کند. می‌توانم حدس بزنم که دلیلش داشتن یک نوع تشکیلات منسجم و نمایندگی نکردن یک ایدئولوژی و جهت سیاسی خاص باشد.

یکی از دلایلی که گروه‌ها نمی‌توانند در ایران دوام بیاورند، به احتمال زیاد اختلافات است. باید گفت علی‌رغم این‌که اکثر افرادی که دنبال چنین کارهایی می‌روند، مسائل حقوق بشری دغدغه‌شان است ولی مسائل شخصی معمولاً منجر به کم‌تر شدن فعالیت‌ها و یا این‌که گروه‌ها دوام نداشته باشند، می‌شود. این در شرایطی است که وقتی فعالیت‌ها بر اساس یک ایده‌آل حقوق بشری تنطیم می‌شود، می‌تواند افراد بیش‌تری را جذب کند و حتی اگر افرادی که در حال حاضر هستند، فردا کار دیگری انجام دهند، افراد جدیدی می‌توانند بیایند و جایشان را پر کنند. این‌که افراد جدید بتوانند به گروه بیایند و در واقع دوام آن وابسته به یک یا چند فرد خاص نباشد، ویژگی گروهی‌ست که می‌تواند دوام داشته باشد.

همان طور که گفتم، با توجه به این‌که جامعه‌ی مدنی ما جوان است، ده سال فعالیت زمان بسیار زیادی برای یک گروه، که در داخل کشور هم زیر فشار بودند و سرکوب شدند، با این همه فعالیت است و باید به آن‌ها تبریک گفت.

آقای امیری مقدم، اگر بخواهید به همکاران و همراهان این گروه در یک دهه‌ی گذشته سخنی بگویید، آن چه خواهد بود؟

من به آن‌ها واقعاً خسته نباشید می‌گویم. همه‌ی کسانی که در راستای دفاع از حقوق بشر فعالیت می‌کنند، گاهی راه برایشان سخت می‌شود، مورد انتقاد واقع می‌شوند و تحت فشار قرار می‌گیرند ولی همان طور که تا به حال ادامه دادید، راهتان را ادامه بدهید؛ چرا که کاری که انجام می‌دهید بسیار با ارزش است و شدیداً هم به آن نیاز است و همه‌ی ما هم از این فعالیت‌ها استفاده می‌کنیم. البته بیش از هر چیز کسانی که حقوقشان نقض می‌شود، فعالیت‌های مجموعه و نهادهای حقوق بشری برایشان اهمیت دارد اما برای همه‌ی کسانی که دغدعه‌ی حقوق بشری دارند، این فعالیت‌ها بسیار مهم است.

در پایان هم بگویم که امیدوارم نقض حقوق بشر کم‌تر شود تا به تبعِ آن، کار شما هم کم‌تر شود اما تا زمانی که نقض حقوق بشر وجود دارد، هم‌چنان پر انرژی، به کار و راهتان ادامه دهید.

سپاسگزاریم از این‌که وقتتان را در اختیار ما قرار دادید.