آلودگی هوا در دهه‌های اخیر به یکی از پایدارترین و پیچیده‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی در شهرهای بزرگ ایران تبدیل شده است؛ چالشی که اگرچه در ظاهر مسئله‌ای مرتبط با محیط زیست و بهداشت عمومی به نظر می‌رسد، اما در تحلیل جامعه‌شناختی به‌مراتب فراتر از یک بحران اکولوژیک عمل می‌کند. آلودگی هوا امروز در مقام […]...

ناامنی غذایی در ایران دیگر صرفاً مسئله‌ای معیشتی نیست، بلکه نشانه‌ای از گسست‌های عمیق‌تر در ساختار اقتصادی، زیست‌محیطی و نهادی کشور است. در جهانی که تولید غذا از نظر تکنولوژیک هیچ‌گاه تا این اندازه فراگیر نبوده، استمرار گرسنگی و سوئتغذیه در جوامع مختلف، بیش از هر چیز، بر نابرابری در توزیع منابع و شکنندگی نظام‌های […]...

سینمای زیرزمینی ایران، به عنوان حوزه‌ای نیمه‌مستقل و غالباً حاشیه‌ای از تولیدات سینمایی کشور، همواره در تقاطع محدودیت‌های قانونی، فشارهای فرهنگی و بازنمایی‌های رسانه‌ای حرکت کرده است. این فیلم‌ها، که خارج از سازوکار رسمی سینمای ایران تولید می‌شوند، نه‌تنها عرصه‌ای برای بیان تجربه‌های اجتماعی و زیست‌بومی واقعی فراهم می‌آورند، بلکه به‌مثابه‌ی محملی برای نقد ساختارهای […]...

حافظه‌ی جمعی در جوامعی که با بحران‌های سیاسی و ساختارهای سرکوبگر مواجه‌اند، صرفاً به‌منزله‌ی بازخوانی گذشته عمل نمی‌کند، بلکه به عرصه‌ای برای مقاومت فرهنگی، بازتعریف هویت اجتماعی، و مطالبه‌گری حقوق بشری بدل می‌شود. در بستر ایران معاصر، بازنمایی نمادهای ملی –از پرچم و آیین‌های فرهنگی گرفته تا اشعار و موسیقی‌های میهنی— کارکردی دوگانه یافته است: […]...

پس از پایان جنگ دوازده‌روزه، وضعیت ایران به‌ظاهر وارد فازی از ثبات شده است؛ فازی که در گفتار سیاسی از آن به‌عنوان «بازدارندگی متقابل» یا «تنشِ کنترل‌شده» یاد می‌شود، اما در سطح ساختاری، نه‌تنها نشانه‌ای از بازگشت به نظم عادی نیست، بلکه حامل نوعی تداوم‌یافتگی بحران در غیابِ انفجار است. آن‌چه در این‌جا به‌ظاهر صلح […]...

در وضعیت‌های بحرانی، به‌‌خصوص در بستر منازعات نظامی، رسانه‌ها از جایگاه صرفاً انتقال‌دهنده‌ی اطلاعات فراتر می‌روند و به کنشگرانی فعال در شکل‌دهی به افکار عمومی، ساخت روایت‌های مسلط و سامان‌دهی احساسات جمعی بدل می‌شوند. جنگ دوازده‌روزه میان ایران و اسرائیل بار دیگر نشان داد که میدان نبرد، صرفاً محدود به تسلیحات و جغرافیا نیست؛ رسانه‌ها […]...

در دهه‌های اخیر، اعتصاب به‌عنوان یکی از اشکال اصلی کنش جمعی در جوامع معاصر، بیش از آن‌که صرفاً واکنشی صنفی تلقی شود، به ابزار موثری برای بیان مطالبات در بسترهایی تبدیل شده است که امکان مشارکت رسمی و نهادمند در آن‌ها محدود یا مسدود است. در ایران نیز، که ساختارهای تشکل‌یابی کارگری و صنفی با […]...

سوگ نه‌تنها تجربه‌ای فردی از فقدان، بلکه پدیده‌ای اجتماعی و سیاسی است که ارتباط تنگاتنگی با ساختارهای قدرت، روایت‌سازی و حافظه‌ی جمعی دارد. در جوامع تحت سلطه‌ی دولت‌های اقتدارگرا، مرگ‌های جمعی –به‌ویژه آن‌جا که ناشی از ناتوانی ساختاری، سانسور گسترده یا بحران‌های مدیریتی است— بُعد سیاسی ویژه‌ای به خود می‌گیرند. در این وضعیت، واکنش دولت‌ها […]...

در بستر تحولات پرتنش و بی‌ثباتی‌های مزمن سال‌های اخیر، جامعه‌ی ایران با اشکالی چندوجهی از فرسایش اجتماعی مواجه شده است؛ وضعیتی که نه‌تنها در شاخص‌های اقتصادی و سیاسی، بلکه در سطح تجربه‌ی زیسته‌ی شهروندان نیز قابل مشاهده است. از میان مولفه‌های کلیدی این بحران چند‌لایه، سه پدیده بیش از سایرین برجسته ‌است: ناامنی مالی و […]...

مترو تهران دیگر صرفاً یک وسیله‌ی حمل‌ونقل عمومی نیست، بلکه به عرصه‌ای تبدیل شده که در هر گوشه‌اش تنش، استیصال و نبرد برای بقا جریان دارد. هر روز هزاران مسافر، در ایستگاه‌هایی که ظرفیت این‌حجم از جمعیت را ندارند، در میان ازدحام و فشار، به‌دنبال فرصتی برای نفس‌کشیدن می‌گردند. قطارهایی که با تاخیر می‌آیند، سکوهایی […]...