قیام دی 1404
نگاهی به پروندهی ساعدینیا و اصل شخصی بودن امور قضایی در گفتگو با فریدون جعفری/ علی کلائی
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، خونینترین اعتراض در تاریخ معاصر ایران بود که منجر به کشته شدن هزاران هزار تن شد و پیامدهای انسانی، اجتماعی و حقوقی عمیقی بر جای گذاشت. این رخداد، علاوهبر ابعاد فاجعهبار انسانی، نظم حقوقی و قضایی کشور را نیز با چالشهایی بیسابقه مواجه کرد؛ چالشهایی که در آن، مرز میان «حفظ امنیت»، […]...
ادامه مطلب
توسط:
علی کلائی
فوریه 20, 2026
جهانگیر شاهواری: رویهی پروندهی ساعدینیا، جنبهی ارعاب و هشدار به جامعه دارد/ پدرام تحسینی
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ که با کشته شدن هزاران هزار تن از معترضان و بهکارگیری گستردهی خشونت از سوی نهادهای امنیتی همراه بود، از سوی بسیاری بهعنوان خونینترین اعتراضات تاریخ معاصر ایران و جهان توصیف شده است. پیامدهای این اعتراضات تنها به خیابان و بازداشتهای گسترده محدود نماند و بهسرعت به عرصهی قضایی و اقتصادی نیز […]...
ادامه مطلب
توسط:
پدرام تحسینی فوریه 20, 2026
چرا دیماه ۱۴۰۴خونین شد؟/ مجید شیعهعلی
در طول تاریخ معاصر جهان حکومتهای مختلفی مسبب کشتار بخش عمدهای از شهروندان خود شدهاند، از جنایات خِمِرهای سرخ گرفته تا تاریخ نسلکشیها در بوسنی، از اتاقهای گاز نازیها تا قحطیهای حاصل از سیاستگذاری دولتهای استالین و مائو. حتی سرکوبهای وحشتناک معترضین مانند تیاآنمن در چین یا ورود تانکهای شوروی به پراگ نیز در تجربهی […]...
ادامه مطلب
توسط:
مجید شیعهعلی فوریه 20, 2026
وصیتهای یک قیام/ نعیمه دوستدار
دیماه ۱۴۰۴ برای شماری از معترضان، زمانی بود برای گفتن «آخرین جمله»؛ جملهای که در چند خط استوری اینستاگرام، یا در یک ویدئوی چندثانیهای، گاه در تماس کوتاهی با خانواده و گاهی در وصیتی که بازماندگان کوشیدند بیکموکاست اجرا کنند، ثبت شد. این پیامها، با بازنشر در رسانهها و گزارشهای حقوق بشری، از سطح روایتهای […]...
ادامه مطلب
توسط:
نعیمه دوستدار فوریه 20, 2026
از حکومتِ قانون تا دولتِ مصادره/ سارا قریشی
مقدمه: توضیح اصطلاحشناختی در این مقاله، آگاهانه از مفهوم قدرت عمومی دولت استفاده میشود و نه حاکمیت سیاسی. این انتخاب زبانی تصادفی نیست. منظور از دولت در اینجا، نه صرفاً ساخت قدرت سیاسی، بلکه نهادی است که در منطق حقوق عمومی وظیفهی اجرای قانون، تضمین حقوق شهروندان و ایجاد امنیت حقوقی را بر عهده دارد. […]...
ادامه مطلب
توسط:
سارا قریشی فوریه 20, 2026
در باب منشاء شرارت و فرمانبرداری/ امین قضایی
فجایع جنگ جهانی دوم و مشارکت و همدستی مردم آلمان با رژیم نازی، در لباس یک سرباز یا مامور دولت، در کشتار میلیونها انسان در اردوگاههای مرگ، یک پرسش اساسی را پیشروی جامعهشناسان قرار داد: چگونه یک شهروند عادی آلمانی میتوانست تا این اندازه فرمانبردار و مطیع اوامر باشد که نهتنها علیه مردم کشورهای همسایه، […]...
ادامه مطلب
توسط:
امین قضایی فوریه 20, 2026
هویتزدایی بهمثابه سیاست/ آیدا ابروفراخ
در تحلیل خشونت دولتی، تمرکز صرف بر لحظهی کشتار یا شمار قربانیان، اغلب مانع درک سازوکار عمیقتری میشود که امکان اعمال خشونت گسترده را فراهم میکند و آن را در بستر اجتماعی تثبیت میسازد. خشونت، بهویژه در قالب کشتار جمعی، نه کنشی ناگهانی و مقطعی، بلکه فرایندی مرحلهمند است که پیش از مرگ آغاز میشود […]...
ادامه مطلب
توسط:
آیدا ابروفراخ فوریه 20, 2026
روایتهای شاهدان از خیزش دیماه ۱۴۰۴/ نفیسه شرفالدینی
بحرانهای انباشتهشده در ساختار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جمهوری اسلامی در دیماه ۱۴۰۴ به نقطهی انفجاری رسید که از منظر گستردگی جغرافیایی، شدت خشونت حکومتی و عمق مطالبات مردمی، بیسابقهترین چالش حاکمیتی در تاریخ معاصر ایران را رقم زد. خیزش دیماه ۱۴۰۴ که از بطن ناترازیهای بودجهای و سقوط بیسابقهی ارزش پول ملی جوانه زد، […]...
ادامه مطلب
توسط:
نفیسه شرفالدینی فوریه 20, 2026
خاموشی برای کشتار/ امیر آقایی
متنی که در ادامه میخوانید خطخطیهای جوانی از داخل ایران در مورد قطع اینترنت طی اعتراضات اخیر است. در ابتدا قرار بود گزارشی از قطع اینترنت باشد اما نتوانستم. هر چه خواستم لحن بیطرفانهی گزارشگری را حفظ کنم، نشد. هر چه خواستم مانند یک ناظر بیرونی از ۲۰ روز قطع اینترنت بنویسم، موفق نشدم حجلههایی […]...
ادامه مطلب
توسط:
امیر آقایی فوریه 20, 2026
پس از فروپاشی اعتماد نهادی/ کاظم علمداری
مقدمه: از بحران سیاسی به بحران هنجاری تحولات سیاسی سالهای اخیر در ایران را نمیتوان صرفاً در چارچوب چرخهای تکرارشونده از «اعتراض-سرکوب» تحلیل کرد. آنچه در خیزش اخیر رخ داد—و بهویژه نحوهی پاسخ حکومت به آن—نشاندهندهی ورود نظم سیاسی جمهوری اسلامی به مرحلهای کیفی و متفاوت است. در این مرحله، بحران مشروعیت از سطح کارکردی […]...
ادامه مطلب
توسط:
کاظم علمداری فوریه 20, 2026
وقتی سیاست به مرگ تبدیل میشود/ دیاکو مرادی
پیشمقدمه: مسئلهی خشونت دولتی در عصر فروپاشی مشروعیت در سنت کلاسیک علوم سیاسی، خشونت دولتی غالباً بهعنوان ابزاری استثنایی برای مهار بحران و بازگرداندن نظم تحلیل میشد؛ امری که در چارچوب وبرینِ «انحصار مشروع خشونت» معنا مییافت. در این نگاه، مشروعیت نهفقط شرط امکان اعمال خشونت بود، بلکه افقی بود که در آن خشونت باید […]...
ادامه مطلب
توسط:
دیاکو مرادی فوریه 20, 2026
حفظ نظام با شلیک گلوله/ مرتضی هامونیان
همه آمده بودند. از هر نیرویی که توانشان بود تا امر سرکوب را سامان دهند. در ساختاری که حفظ نظامش از اوجب واجبات است، همهی توان صرف میشود تا این اوجب واجبات محقق شود؛ حتی اگر این تحقق، از میان دریای خون شهروندان بگذرد. دیماه ۱۴۰۴، ایران شاهد جنبشی اعتراضی بود که با بازار آغاز […]...
ادامه مطلب
توسط:
مرتضی هامونیان فوریه 20, 2026
